Substancja czynna
Amitryptylina, lek trójpierścieniowy
Starsza substancja o silnym działaniu uspokajającym i wyraźnym profilu działań niepożądanych. Poniżej: dane rejestrowe, czego się spodziewać i kto wymaga dodatkowej ostrożności.
Podstawy
Czym jest amitryptylina
Amitryptylina to lek przeciwdepresyjny z grupy trójpierścieniowych. W polskim rejestrze występuje jako Amitriptylinum VP w tabletkach powlekanych 10 mg i 25 mg, z kategorią Rp.
Grupa trójpierścieniowych powstała kilkadziesiąt lat przed lekami z grupy SSRI i działa szerzej. Poza wpływem na wychwyt zwrotny noradrenaliny i serotoniny substancja blokuje receptory histaminowe, muskarynowe i alfa-adrenergiczne. To właśnie te dodatkowe działania odpowiadają za senność, suchość w ustach i spadki ciśnienia przy gwałtownym wstawaniu.
Ta sama szerokość działania bywa jednak powodem wyboru. Silne działanie uspokajające ma znaczenie u pacjenta, który od miesięcy nie przesypia nocy, a lęk narasta u niego wieczorem.
Rejestr
Preparat, moce i opakowania
| Preparat | Substancja czynna | Moc | Postać i opakowanie | Kategoria |
|---|---|---|---|---|
| Amitriptylinum VP | chlorowodorek amitryptyliny | 10 mg | tabletki powlekane, 60 tabletek | Rp |
| Amitriptylinum VP | chlorowodorek amitryptyliny | 25 mg | tabletki powlekane, 60 tabletek | Rp |
Dane rejestrowe za URPL, stan na sierpień 2026. W rejestrze figuruje jeden preparat z tą substancją, więc przy problemach z dostępnością nie ma zamiennika o tym samym składzie. Wskazania określa Charakterystyka Produktu Leczniczego.
Tolerancja
Czego spodziewać się na starcie
Najczęstsze dolegliwości z pierwszych dni wynikają z blokady receptorów muskarynowych i histaminowych. Część z nich słabnie po dwóch, trzech tygodniach, część zostaje na cały czas leczenia.
- Senność. Najsilniejsza po porannym przyjęciu, dlatego dawkę zwykle przesuwa się na wieczór. Wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów.
- Suchość w ustach. Uporczywa i częsta. Zwiększa ryzyko próchnicy przy dłuższym leczeniu, więc higiena jamy ustnej ma tu wymierne znaczenie.
- Zaparcia. Wymagają uwagi już od pierwszych dni, zwłaszcza u osób mało aktywnych.
- Spadki ciśnienia przy wstawaniu. Zawroty głowy po gwałtownym podniesieniu się to sygnał do wolniejszej zmiany pozycji i rozmowy z lekarzem.
- Przyrost masy ciała. Bywa powodem przerwania leczenia po kilku miesiącach, dlatego lekarze pytają o niego wprost przy kontroli.
Bezpieczeństwo przechowywania. Leki trójpierścieniowe są niebezpieczne w przedawkowaniu, także przy niewielkim przekroczeniu dawki. Przechowuj opakowanie poza zasięgiem dzieci i nie zmieniaj dawki samodzielnie. W razie przyjęcia większej liczby tabletek dzwoń pod 112.
Ostrożność
Kto wymaga dokładniejszej oceny
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz sprawdza stan układu krążenia, choroby oczu i gruczołu krokowego oraz pełną listę przyjmowanych leków.
- Choroby serca. Zaburzenia rytmu i przewodzenia oraz przebyty zawał wymagają indywidualnej oceny, czasem z badaniem EKG przed startem.
- Jaskra z wąskim kątem przesączania. Działanie przeciwmuskarynowe może podnieść ciśnienie wewnątrzgałkowe.
- Przerost gruczołu krokowego. Ryzyko zatrzymania moczu rośnie.
- Wiek podeszły. Senność i spadki ciśnienia zwiększają ryzyko upadków, dlatego dawki są mniejsze, a zwiększanie wolniejsze.
- Inne leki. Łączenie z substancjami działającymi na serotoninę oraz z lekami o działaniu przeciwmuskarynowym wymaga oceny lekarza.
Substancję o zupełnie innym profilu, bez silnego działania uspokajającego, opisaliśmy na stronie o moklobemidzie. Przebieg pierwszych dni leczenia niezależnie od wybranej grupy rozpisaliśmy na stronie o pierwszych tygodniach.
Recepta
Jak uzyskać receptę na amitryptylinę
Lek wydaje się wyłącznie na receptę wystawioną przez lekarza po ocenie wywiadu. W rozmowie przygotuj informacje o chorobach serca, jaskrze, dolegliwościach ze strony układu moczowego oraz o wszystkich przyjmowanych preparatach. Przy kontynuacji leczenia podaj dotychczasową dawkę i porę przyjmowania.
Pierwsza konsultacja psychiatryczna kosztuje 250 zł, kontynuacja rozpoczętego leczenia od 199 zł, zgodnie z cennikiem. Recepta nie jest wystawiana automatycznie, a przy wątpliwościach lekarz kieruje na ocenę stacjonarną.
Pytania pacjentów
Pytania o amitryptylinę
Czy amitryptylina jest na receptę?
Tak. Amitriptylinum VP, jedyny zarejestrowany w Polsce preparat z amitryptyliną, ma kategorię dostępności Rp i wydawany jest wyłącznie na receptę.
W jakich dawkach dostępna jest amitryptylina w Polsce?
W Rejestrze Produktów Leczniczych figurują tabletki powlekane 10 mg oraz 25 mg, w opakowaniach po 60 sztuk. Dawkę dobową i sposób jej zwiększania ustala lekarz.
Dlaczego amitryptylina daje suchość w ustach i senność?
Substancja działa nie tylko na przekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninowe, ale też blokuje receptory histaminowe i muskarynowe. Stąd senność, suchość w ustach, zaparcia i zaburzenia ostrości widzenia, najczęstsze na początku leczenia.
Kto wymaga szczególnej ostrożności przy tym leku?
Osoby z chorobami serca i zaburzeniami przewodzenia, jaskrą z wąskim kątem przesączania, przerostem gruczołu krokowego oraz pacjenci w podeszłym wieku. Pełną listę przeciwwskazań i ostrzeżeń zawiera Charakterystyka Produktu Leczniczego, a ocenę przeprowadza lekarz.
Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · aktualizacja: 4 sierpnia 2026
Źródła- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL) oraz Charakterystyki Produktów Leczniczych
- pacjent.gov.pl, e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz po indywidualnej ocenie pacjenta. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod 116 123, przy zagrożeniu życia pod 112.
Masz pytania o dobór leku?
Wypełnij wywiad medyczny. Lekarz oceni przeciwwskazania, interakcje i zdecyduje o recepcie.
Umów konsultację